rok.

Postępowanie wobec dłużników alimentacyjnych

W przypadku bezskuteczności egzekucji osoba uprawniona do alimentów (dziecko za pośrednictwem swego przedstawiciela ustawowego) może złożyć do organu właściwego wierzyciela (oznacza to urząd gminy lub ośrodek pomocy społecznej właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do alimentów) wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego.

Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie, od komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne, o bezskuteczności egzekucji, zawierające informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów.
W przypadku złożenia wniosku bez w/w zaświadczenia, organ właściwy wierzyciela wzywa organ prowadzący postępowanie egzekucyjne do przesłania zaświadczenia. Komornik prowadzący postępowanie egzekucyjne jest obowiązany do przesłania zaświadczenia w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania.

W przypadku przyznania osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego organ właściwy wierzyciela "z urzędu" występuje z wnioskiem do organu właściwego dłużnika (oznacza to urząd gminy lub ośrodek pomocy społecznej właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego) o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego.
Po otrzymaniu w/w wniosku, organ właściwy dłużnika przeprowadza wywiad alimentacyjny, w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej, oraz odbiera od niego oświadczenie majątkowe.

W przypadku gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swych zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika:

1. zobowiązuje dłużnika alimentacyjnego do zarejestrowania się jako bezrobotny, albo jako poszukujący pracy, w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny;

2. zwraca się do starosty o podjęcie działań zmierzających do aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego;

3. w razie braku możliwości aktywizacji zawodowej występuje z wnioskiem do starosty o skierowanie dłużnika alimentacyjnego do robót publicznych lub prac organizowanych na zasadach robót publicznych, określonych w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

W przypadku uniemożliwienia przez dłużnika alimentacyjnego przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, odmowy złożenia oświadczenia majątkowego oraz odmowy podjęcia prac, w ramach aktywizacji zawodowej, uchylania się od nich lub odmowy zarejestrowania się jako bezrobotny, odmowy zarejestrowania się jako poszukujący pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny, organ właściwy dłużnika:

4. składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.3),

5. kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. Organ właściwy dłużnika informuje organ właściwy wierzyciela oraz komornika sądowego o podjętych działaniach wobec dłużnika alimentacyjnego oraz o ich efektach.

Dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej do alimentów, łącznie z ustawowymi odsetkami.

Na mocy art. 38 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015 r., poz. 859 ze zm.), wprowadzona została, obowiązująca od 1 października 2008 r., zmiana w ustawie z dnia 14 lutego 2003 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych (Dz. U. Nr 50, poz. 424, z 2004 r. ze zm.).
W wyniku powyższej zmiany, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 22 i ust. 2a ww. ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych, organ właściwy wierzyciela, tj. wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wierzyciela alimentacyjnego, w zakresie określonym w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przekazuje do biura informacji gospodarczej informacje o zobowiązaniu albo zobowiązaniach dłużnika alimentacyjnego w razie powstania zaległości w ich regulowaniu za okres dłuższy niż 6 miesięcy.

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów odnosi się do następujących zobowiązań dłużnika alimentacyjnego:

1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy,

2) należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej,

3) należności wierzyciela alimentacyjnego,

4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałych z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym.

W związku z powyższym, obowiązek wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wierzyciela alimentacyjnego (tj. organu właściwego wierzyciela) zgłoszenia do biura informacji o zobowiązaniu albo zobowiązaniach dłużnika alimentacyjnego, powstaje w każdym przypadku, gdy zaległości w regulowaniu którejkolwiek z ww. należności wynoszą ponad 6 miesięcy.
Przekazywanie informacji o dłużnikach alimentacyjnych przez organ właściwy wierzyciela odbywa się w szczególnym trybie określonym w art. 7 ust. 2a ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych. Przepis ten wprowadza odrębne zasady przekazywania ww. informacji niż określone w art. 7 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych co oznacza m.in., że organ właściwy wierzyciela nie ma obowiązku przesyłania do dłużnika listu poleconego zawierającego wezwanie do zapłaty i ostrzeżenia o zamiarze przekazania danych do biura informacji gospodarczej. Jedynym warunkiem przekazania danych jest, aby zaległość w spłacie któregokolwiek z wymaganych zobowiązań dłużnika alimentacyjnego wynosiła ponad 6 miesięcy.
Zgodnie z art. 4 ww. ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych, biura informacji gospodarczej to komercyjne podmioty, funkcjonujące w formie spółki akcyjnej, których przedmiotem działalności gospodarczej jest wyłącznie pośrednictwo w udostępnianiu informacji gospodarczych.
Na polskim rynku funkcjonują obecnie następujące biura informacji gospodarczej (w porządku alfabetycznym):

1) Europejski Rejestr Informacji Finansowej Biuro Informacji Gospodarczej SA (www.erif.pl)

2) InfoMonitor Biuro Informacji Gospodarczej SA (www.infomonitor.pl)

3) Krajowe Biuro Informacji Gospodarczej SA (www.kbig.pl/)

4) Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej SA(www.krd.pl)

Ani przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ani przepisy ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych, nie zawierają regulacji dotyczących kryteriów wyboru biura informacji gospodarczej, w związku z powyższym, wybór konkretnego biura należy do organu właściwego wierzyciela realizującego ustawę o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Zadanie organu właściwego wierzyciela w postaci obowiązku zgłaszania do biura informacji gospodarczej informacji o zobowiązaniu albo zobowiązaniach dłużnika alimentacyjnego, nie jest uregulowane w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, lecz w ustawie o udostępnianiu informacji gospodarczych.

Na podstawie art. 38 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wprowadzona została jedynie zmiana w ustawie o udostępnianiu informacji gospodarczych, w wyniku której, ww. obowiązek ciąży na wójcie, burmistrzu lub prezydencie miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania wierzyciela alimentacyjnego. Oznacza to, że do powyższego zadania nie mają zastosowania przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, tj. art. 12 ust. 2 oraz art. 4 ust. 3, które stanowią podstawę do przekazania przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta do ośrodka pomocy społecznej zadania polegającego na przyznawaniu i wypłacie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zadania polegającego na przeprowadzaniu wywiadu alimentacyjnego oraz odbieraniu oświadczeń majątkowych od dłużników alimentacyjnych.

Podstawą scedowania na ośrodek pomocy społecznej lub inną jednostkę organizacyjną gminy zadania wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, polegającego na zgłaszaniu dłużników alimentacyjnych do biura informacji gospodarczej, nie może być również uchwała rady gminy wydana na podstawie art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), ponieważ, jak zostało wyżej wyjaśnione, przede wszystkim nie jest to zadanie wynikające z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a tym samym nie jest to zadanie zlecone z zakresu administracji publicznej (tylko takie zadania mogą, w drodze uchwały rady gminy na podstawie ww. artykułu, zostać przekazane do realizacji przez jednostkę organizacyjną gminy).
W związku z powyższym, zadanie wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, polegające na zgłaszaniu dłużników alimentacyjnych do biura informacji gospodarczej, powinno być realizowane w urzędzie gminy lub miasta.